Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương

0
11

Chế Lan Viên – nhà thơ tài hoa và sáng tạo đầy nghệ thuật. Suốt nửa thế kỷ làm thơ, ông đã truyền cảm hứng thơ ca như một dòng sông bùng nổi. Từ những tác phẩm Điêu tàn đến Ánh sáng và phù sa, hành trình thơ của ông đã vượt qua cả quá khứ u sầu, mang lại sự vui vẻ, với cuộc sống, với nhân dân và đất nước.

Bài thơ Tiếng hát con tàu, lấy từ tập Ánh sáng và phù sa, là một khúc hát đầy cuốn hút, mang trong mình hương vị và tình yêu đời sống. Nhà thơ ví tâm hồn mình như một con tàu “uống vầng trăng”, vượt lên trên hết để xây dựng cuộc sống. Đến Tây Bắc, ông trở về với nhân dân – những con người tình nghĩa. Đến với Tây Hắc, là đến với “xứ thiêng liêng rừng núi đã anh hùng”. Trong quãng thời gian dài của cuộc kháng chiến, nhà thơ đi qua nhiều vùng đất: khu Bốn, khu Ba, Việt Bắc, Tây Bắc… Mỗi vùng đất đều ẩn chứa những kỷ niệm đẹp, về những con người, về những vùng quê xa lạ. Trong lúc hoài niệm, nhà thơ truyền cảm hứng. Dòng thơ tiêu biểu trong Tiếng hát con tàu:

Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ...
Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương.

Cảm xúc nhớ Tây Bắc tràn đầy trong lòng. Nhớ núi rừng, nhớ làng bản, nhớ những cung đường mây mù che phủ, nhớ những nơi mà “máu rỏ tâm hồn ta thấm đất”. “Bản sương giăng” và “đèo mây phủ” tạo hình ảnh núi rừng mờ ảo, xa xôi và vượt ngàn trùng xa. Hai từ “nhớ” trong câu thơ thể hiện sự gìn giữ và tình yêu mãnh liệt. Câu thơ rõ ràng và êm ái qua hai vế tiểu đối: “Nhớ bản sương giăng / / nhớ đèo mây phủ” với nhiều tình yêu thương trong lòng.

Xem thêm  Nam Phương Hoàng hậu - Vẻ đẹp Á Đông quyền quý

Nhiều năm trôi qua, những dốc núi cao, những làng bản sương mù và những con đường gian khổ vẫn còn rỉ máu trong lòng. Những kỷ niệm đẹp đã sẽ không bao giờ quên được. Nhà thơ tự hỏi: “Nơi nào qua lòng lại chẳng yêu thương?”. Đó là cách để xác nhận lòng mình với niềm tự hào sâu sắc. Giọng thơ sâu lắng, êm ái và ngọt ngào. Sự nhớ và “yêu thương” cũng là tình cảm của những chiến sĩ Tây Tiến với núi rừng và dòng sông Mã miền Tây: “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi”. Câu thơ của Chế Lan Viên chứa đựng tình cảm tuyệt vời, đồng thời khám phá sâu sắc tâm hồn và quy luật tình cảm con người. Đó cũng là tổng kết cuộc sống, cách sống và triết lý sống của những người lính kháng chiến. Hai câu thơ tiếp theo tỏa sáng bởi sự thông minh và trí tuệ. Đó là những đặc điểm nổi bật trong thơ Chế Lan Viên:

Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn.

“Khi ta ở” và “khi ta đi” đã trải qua nhiều năm tháng. Hai tình huống sống đều trải qua những thay đổi. Thời gian và không gian, sự hiện diện và sự ra đi, quá khứ và hiện tại không làm thay đổi tâm hồn, ngược lại, “đất đã hóa tâm hồn”, “nơi đất ở” trước đây giờ đã trở nên khác biệt: “Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn”. Đối với những kẻ vô tâm và bất công, khi họ đi, “nơi đất ở” chỉ còn lại sự hoang vắng. Nhưng với những người sống hết mình, sống tận hưởng cuộc sống với “nơi đất ở”, khi rời xa, họ mang theo những kỷ niệm vui buồn sâu sắc. Câu thơ này là tiếng nói về tình nghĩa trong cuộc sống, là niềm tự hào về lòng trung thành với nơi mình đã sống. Tây Bắc – mảnh đất thiêng liêng, anh hùng đã gắn liền với tình nghĩa sâu nặng của nhà thơ và những chiến sĩ. Những chiến sĩ đã hy sinh để châm ngọn lửa Điện Biên. Mảnh đất đó có những con người tình nghĩa, để yêu thương và nhớ mãi trong lòng chúng ta. Có những người lính đặc biệt: “Chiếc áo nâu anh mặc đêm công đồn – Chiếc áo nâu suốt một đời vá rách – đêm cuối cùng anh cởi lại cho con”. Có bà mẹ “lửa hồng soi tóc bạc”, mặc dù “không phải hòn máu cắt”. Nhưng “trọn đời con nhớ mãi ơn nuôi”. Và cô gái Tây Bắc “Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng”, để lại nhiều kỷ niệm trong lòng: “Bữa xôi đầu còn tỏa nhớ mùi hương”. Vì vậy, dễ hiểu khi mảnh đất và những con người như vậy mà “lòng lại chẳng yêu thương?” Chỉ khi trải qua trải nghiệm mới cảm nhận được sự diệu kỳ mơ hồ hiện hữu sâu trong tâm hồn con người: “Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn”.

Xem thêm  Giá Cám Heo Cp 2016