Cách gọi tên trong hoàng tộc: Những bí mật thú vị từ thời phong kiến

0
15

Trong xã hội phong kiến, việc gọi tên trong hoàng tộc luôn mang những điều đặc biệt và trái ngược so với xã hội thông thường. Hôm nay, Thành Phố Bảo Lộc sẽ giới thiệu đến bạn những bí mật thú vị về cách gọi tên trong hoàng tộc. Hãy cùng khám phá nhé!

Ảnh: tpbaoloc.com

Gọi tên trong hoàng tộc

Việt Nam từ lâu đã chịu ảnh hưởng của văn hóa hoàng tộc Trung Hoa trong cách gọi tên. Đặc biệt, việc viết hoa chữ cái đầu là một quy ước rất quan trọng.

  • Cha của vua chưa từng làm vua sẽ được gọi là Quốc lão. Nếu đã từng làm vua và truyền ngôi cho con, ông sẽ được gọi là Thái thượng hoàng.

  • Mẹ của vua nếu chồng chưa từng làm vua sẽ được gọi là Quốc mẫu. Nếu chồng đã từng làm vua, bà sẽ được gọi là Thái hậu.

  • Vua sẽ được gọi là Hoàng thượng. Còn vua của đế quốc, người thống trị các nước chư hầu, sẽ được gọi là Hoàng đế. Vợ của vua có thể được gọi là Hoàng hậu hoặc Hoàng hậu nương nương.

  • Anh trai của vua sẽ được gọi là Hoàng huynh, chị gái của vua là Hoàng tỷ, em trai của vua là Hoàng đệ và em gái của vua là Hoàng muội. Bác vua được gọi là Hoàng bá, chú vua là Hoàng thúc và cậu vua là Quốc cữu. Cha của vợ vua được gọi là Quốc trượng.

  • Con trai của vua sẽ được gọi là Hoàng tử. Nếu con trai này được chỉ định sẽ lên ngôi, ông sẽ được gọi là Đông cung Thái tử hoặc Thái tử. Vợ của Hoàng tử sẽ được gọi là Hoàng tức. Vợ của Đông cung Thái tử sẽ được gọi là Hoàng phi. Còn con gái của vua sẽ được gọi là Công chúa. Con rể của vua sẽ được gọi là Phò mã.

  • Con trai trưởng của vua chư hầu sẽ được gọi là Thế tử. Con gái của vua chư hầu sẽ được gọi là Quận chúa. Chồng của Quận chúa sẽ được gọi là Quận mã. Trong xưng hô, những vị này không viết hoa.

  • Vua có thể tự xưng là quả nhân hoặc trẫm. Tuy nhiên, quả nhân chỉ dùng cho tước nào cũng được, còn trẫm chỉ dùng cho Hoàng đế hoặc Vương. Cô gia chỉ dùng cho Vương trở xuống.

  • Khi gọi các quần thần của vua, chúng ta có thể dùng chư khanh hoặc chúng khanh. Các quần thần được sủng ái sẽ được gọi là ái khanh, vợ được sủng ái sẽ được gọi là ái phi, còn vua chư hầu sẽ được gọi là hiền hầu.

  • Vua và Hoàng hậu sẽ gọi con của mình khi còn nhỏ là hoàng nhi. Các con này sẽ tự xưng với vua cha là nhi thần, còn gọi vua cha là phụ hoàng. Các con vua sẽ gọi Hoàng hậu là mẫu hậu.

  • Các thê thiếp, bao gồm cả vợ, khi nói chuyện với vua sẽ xưng là thần thiếp. Hoàng thái hậu, khi nói chuyện với các quan, sẽ xưng là ai gia.

  • Các quan tâu vua sẽ được gọi là bệ hạ, thánh thượng. Các quan tự xưng khi nói chuyện với vua sẽ là hạ thần, còn khi nói chuyện với quan to hơn sẽ là hạ quan. Khi nói chuyện với người dân, quan sẽ gọi mình là bản quan.

  • Các quan thái giám khi nói chuyện với vua hoặc hoàng hậu sẽ xưng là nô tài. Các cung nữ chuyên phục dịch sẽ được gọi là nô tì.

  • Người dân sẽ gọi các quan là đại nhân và khi nói chuyện với quan sẽ xưng là thảo dân.

  • Những người làm việc vặt ở cửa quan, như chạy giấy, dọn dẹp, đưa thư, sẽ được gọi là nha dịch, nha lại hoặc sai nha. Những gia đình quyền quý sẽ gọi ông chủ là lão gia và bà chủ là phu nhân. Con trai của ông chủ sẽ được gọi là thiếu gia và khi nói chuyện với bề trên, họ sẽ xưng là tiểu nhân.

  • Đứa con trai nhỏ theo hầu của những gia đình quyền quý thời phong kiến sẽ được gọi là tiểu đồng.

  • Ngoài ra, đối với các quan, còn có kiểu thêm họ vào trước chức tước và tên gọi của họ. Ví dụ, Quách công công, Lý tổng quản, Lưu hoàng thúc…

Xem thêm  Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp: Nguyên tắc từ nền văn hóa dân gian Việt Nam

“Ôm rơm rặm bụng” hay “Ôm rơm nặng bụng”?

Trong hai cách viết “Ôm rơm rặm bụng” và “Ôm rơm nặng bụng”, đúng theo từ điển tiếng Việt là “Ôm rơm rặm bụng”. Từ “rặm” có ý nghĩa là hơi chói và khó chịu, như có cái gì đâm nhẹ vào da. Điều này mang ý chỉ việc làm không đâu, không phải việc của mình, tuy không mang lại lợi ích nhưng lại gây vất vả và phiền phức cho mình.

Vậy là chúng ta đã tìm hiểu những bí mật về cách gọi tên trong hoàng tộc. Hy vọng bạn đã thấy thú vị và tự hào về văn hóa truyền thống của đất nước chúng ta. Nếu bạn muốn khám phá thêm những thông tin hấp dẫn khác, hãy ghé thăm trang web Thành Phố Bảo Lộc.